De smid en de duivel van Vreren

Eens wandelden Onze Lieve Heer en Sint-Pieter samen door de streek rond Vreren. Het was een zomerse dag, warm en vogelrijk. Zij kwamen bij een smederij waar een vakman aan het werk was, zweetend over zijn ambacht. De smid sloeg ijzer op het aanbeeld, en vonken vlogen rond als glimwormvliegjes.

"Makker," zei Onze Lieve Heer, "we hebben nood aan een hoefijzer. Zou je er een voor ons kunnen maken?" De smid keek op, verrast door deze vreemdelingen. "Dat kan ik doen, natuurlijk," zei hij. Hij zette zich aan het werk met volle toewijding. Het vuur laaide op, het ijzer gloeide, zijn hamer sloeg ritme. Na een uur lag er een perfect hoefijzer, het mooiste dat ooit was gemaakt.

Toen hij het hem aanreikte, zei Onze Lieve Heer: "Dank je. Omdat je ons zonder twijfel hebt geholpen, mag je drie wensen doen." De smid keek voorzichtig rond. Dit kon niet waar zijn. Maar de Heer knikte. "Maak je wensen voorzichtig, want niet alles is wat het lijkt." En daarmee vertrokken zij.

De smid staarde lang in het vuur. Toen zei hij zachtjes: "Ik wens een stoel waarop niemand kan rechtstaan. Ik wens een beursje waar geld niet uit kan vallen. En ik wens een boom waar niemand uit kan klimmen." Onmiddellijk voelde hij dat de wensen waren vervuld, hoewel hij niets zag veranderen.

Jaren gingen voorbij. De smid werd ouder, zijn arm sterker, zijn reputatie groter. Maar op een nacht, toen de maan vol was, voelde hij iets duisters dat hij niet kon benoemen. Hij had zijn ziel verkocht aan de duivel. Een moment van wanhoop, een moment van verlangen naar meer dan het leven kon bieden, en het was gebeurd. Hij kon de pijn voelen in zijn borst, als een ijzeren knot.

Die nacht kwam de duivel. Hij verscheen als zwarte rook in de smedering, vormloos en vol haat. "Je ziel is van mij," brulde hij. "Kom mee naar het donker." De smid voelde zijn kracht wegvloeien. Maar toen herinnerde hij zich. "Wacht!" riep hij uit. "Voordat je me meeneemt, zit op mijn stoel. Rust je uit." De duivel, vol verwaaandheid, ging zitten. Onmiddellijk voelde hij dat hij niet op kon staan. Hij scheurde en trok, maar de stoel hield hem vast, ongebreideld.

"Laat me los!" krijste de duivel. "Ik zal je alles geven! Geld, macht, alles!" De smid grijnsde. "Nee. Je mag pas gaan als je me tien jaar meer leven geeft." De duivel, verstikt van woede maar machteloos, stemde in. En inderdaad, een jaar later, vol van wraat en bezeten door haat, keerde hij terug. Maar ditmaal vluchtte de smid naar zijn appelboom. "Kom me halen!" riep hij. De duivel klom, klom, maar kon niet naar beneden. De smid maakte hem dol met gespot en hoongelach totdat de duivel, na een week, nog eens tien jaar meer leven toestond.

De derde keer kwam de duivel vol van razernij. "Je beurt is voorbij, smid!" huilde hij als een orkaan. "Nu ga je mee!" Maar de smid was klaar. "Kijk," zei hij kalm, "ik heb een voorstel. Krimp jezelf klein, heel klein. Kruip in mijn gouden beursje. Doe een gokspel met me. Als je wint, neem je mijn ziel. Als ik win, krijg ik nog tien jaar."

De duivel, arrogant en overmoedig van macht, stemde in. Hij kroop in het beursje, steeds kleiner en kleiner. Zodra hij erin zat, trok de smid het sluitingskoord strak dicht. KLAP! De duivel was gevangen, ingesnoerd in een gouden gevangenis waar hij niet uit kon. De smid nam zijn hamer, zijn grote zware smid’s hamer, en sloeg het beursje plat. Plat, plat, plat! Met elke slag voelde hij iets donkers uit zichzelf verdwijnen.

Toen het beursje plat was, klonk er een afgrijs gejammer uit het goud, als van duizend zielen die gillen. De smid gooide het in het vuur. De vlammen gretig op, en de lucht vulde zich met een stank van hellevuur en verloren trots. De smid viel op zijn knieën, vrij. De vloek was verbroken. De duivel was verpletterd. En de smid van Vreren, die meer hoop had gehad dan wat menselijk leek, had gewonnen. Voorzichtigheid en listigheid hadden het Kwaad verslagen.