De Grauwe Vrouw van Hohenbaden

Lang geleden, zo vertelt de sage, woonde op Hohenbaden een markgravin die enkel aan zichzelf en aan haar voordeel dacht. Haar onderdanen legde zij zware lasten op: hoge afdrachten, eindeloze herendienst en geen dag rust. Wie tegen een bevel mopperde of gehoorzaamheid weigerde, liet zij zonder pardon in de vochtige rotskelder onder de burcht werpen, en menigeen werd daar wreed gefolterd. Terwijl de dorpelingen honger leden, bezweken haar tafels in de grote zaal onder gebraad en wijn, en speelden minstrelen voor haar tot de ochtend.

De mensen in de dorpen aan de voet van de berg vreesden haar naam. Zij bogen het hoofd wanneer haar ruiters voorbijkwamen en betaalden tot de laatste penning, want tegenspraak leverde niets op dan de kerker. In de burcht zelf gonsde het van bedienden, wachters en hoofse jonkvrouwen, maar niemand durfde haar te weerspreken. Haar wil was wet. Geen raadsheer en geen priester kon haar hart vermurwen; zij lachte om hun waarschuwingen en noemde hen zwak.

Toch dacht de markgravin geen ogenblik dat zij verkeerd handelde. Zij was ervan overtuigd dat het land en alles wat erop leefde haar alleen toebehoorde. En haar zoontje, haar enige kind, moest later met dezelfde harde vuist over datzelfde land heersen. Die gedachte koesterde zij als haar liefste bezit.

Op een avond nam de markgravin haar kleine zoon bij de hand en droeg hem naar boven, tot op de hoogste weergang van de toren. Zij hield hem ver over de borstwering en wees op het land dat diep beneden in de schemering lag. Kijk toch, sprak zij, tel de dorpen, de gehuchten en de hoeven; je komt er niet mee klaar. Zover je ogen reiken zijn man en vrouw jou onderdanig. De kleine jongen klampte zich aan haar mouw vast, bang voor de duizelingwekkende diepte, maar zij lachte enkel en tilde hem hoger.

Dwing hen ooit onder je knoet, ging zij verder, en schenk hun geen genade, opdat jij goed zult leven op aarde. Maar nauwelijks had zij die woorden gesproken of het kind gleed uit haar armen. Voor zij het greep, stortte het in de diepte, langs de steile rotswand die de burcht draagt.

Doodsbleek haastte de vrouw zich de trappen af. Zij liep het rotsgewirwar voor de muren in en riep de naam van haar zoon tot haar stem het begaf. Alle dienaren en meiden joeg zij het bos in, met fakkels tot diep in de nacht. Zij zochten dagenlang tussen de blokken van de Battert, maar het kind werd nooit meer gevonden.

Vanaf die nacht vond de markgravin geen rust meer. Zij joeg rusteloos door de gangen en vertrekken van de burcht en schreeuwde om haar kind. Zelfs in de grafkelder, waar zij ten slotte werd bijgezet, vond zij geen vrede. De sage zegt dat haar hoogmoed haar voor altijd aan deze muren bond. Dienaren die haar bij leven hadden gevreesd, meden nu na donker de ruine, en herders maakten een omweg om de berg.

Nog altijd, zeggen de mensen van Baden-Baden, waart zij rond wanneer in donkere regennachten de storm door het verweerde metselwerk giert en door de kieren fluit. Dan gaat de hebzuchtige vorstin in een grauwe mantel door de verlaten zalen, het witte haar wild om haar voorhoofd, en schril galmt haar stem tegen de rotsen.

De burcht die zij naliet is nu een ruine die door de Staatliche Schlösser und Gärten wordt beheerd. Bezoekers klimmen kosteloos de toren op, kijken uit over de Rijnvlakte tot aan de Vogezen, en luisteren naar de grote windharp die sinds 1999 in de open ridderzaal staat en bij elke windvlaag zacht begint te zingen. Wie het verhaal kent, hoort in dat geluid soms iets anders dan de wind.