De twee advocaten van Beetsterzwaag

In de achttiende eeuw stonden voor het Grietmansgerecht van Opsterland twee boeren tegenover elkaar — de een uit Olterterp, de ander uit Beetsterzwaag — over de eigendom van vier koeien die op een gemeenschappelijke heide hadden gegraasd. Elke boer had zijn advocaat. Beide advocaten woonden in Beetsterzwaag, in huizen op een steenworp afstand. En beiden haatten elkaar als de pest.

Het proces sleepte aan. Wat een eenvoudige zaak van merken en weidegrond had moeten zijn, werd door beide advocaten met zoveel valse argumenten, gefalsificeerde getuigenissen en geleende artikelen uit het Romeins recht overladen, dat de Grietman na drie jaar nog niet wist wie de koeien toekwamen. De vier beesten waren ondertussen oud geworden, geslacht, gegeten, en hun huiden verkocht. Alleen de honoraria stegen.

Toen de Grietman, moe gestreden, eindelijk een vonnis velde — vier koeien delen, advocaten betalen elk hun eigen kosten — ontstak elk der beide advocaten in zo’n woede dat hij zijn collega op straat aanviel. Voor het Raadhuis sloegen zij elkaar met hun pruiken, schopten elkaars knieholten en spuugden in elkaars gezicht. De omstanders moesten hen scheiden. De advocaten zwoeren elkaar nooit meer te groeten en hielden hun woord tot in het graf.

De ene stierf in 1782, de andere drie maanden later van een beroerte — volgens kwade tongen veroorzaakt door de vreugde over het overlijden van zijn collega. Zij werden begraven aan tegenovergestelde zijden van het kerkhof van Beetsterzwaag. Doch de zielen rustten niet.

Reeds in de eerste maand na de tweede begrafenis kwam de bode van de Grietman op een avond bevend bij de pastoor aankloppen. Hij had op de terugweg uit Drachten, waar de Hoofdstraat het dorp binnenkomt, twee stemmen gehoord. De ene riep «Vier koeien!» De andere antwoordde «Twee voor mij!» En zo ging het op en neer. Hij had niemand gezien.

De pastoor las missen, sprenkelde wijwater. Het hielp niet. Tot vandaag, zegt men in Beetsterzwaag, hoort wie ’s nachts langs de Hoofdstraat loopt en stilstaat bij de oude lindebomen, twee stemmen kibbelen over koeien die al lang in het stof vergingen. Wie ooit gehoord heeft hoe twee Friese advocaten aan elkaar vasthouden, weet dat geen graf en geen wijwater hen scheiden kan.