Hoe Montfort ordeloos ligt

Bouwmeester Geoffroy van Roeselare kwam in mei 1276 met een plan: rechte straten, vierkante pleinen, alles loodrecht. Hij gaf instructies aan de werklieden en vertrok zes weken naar Gent voor materiaal. Hij vergat één ding: zijn meet-touw mee te nemen of er een achter te laten. De werklieden begonnen zonder meet-touw. Zij gebruikten hun voeten om afstanden te meten. Iedere werkman heeft een andere voetmaat. Op dag drie kruisten twee straten verkeerd; op dag zeven was het hele plan onherstelbaar.

Geoffroy kwam terug in juli, zag de chaos, woedde drie dagen, dacht drie nachten. Op de vierde ochtend zei hij tegen de werklieden: «Bouw verder. Niet repareren, voorzetten. Wat ordeloos is mag ordeloos blijven. Een stad bouwt zichzelf in de richting die zij kiest. Ik probeerde haar te dwingen; ik vergat één meet-touw en de stad pakte haar vrijheid. Bouw verder.» Montfort werd voltooid in 1283 als de meest ordeloos-gestructureerde stad van Gelre. Geoffroy stierf in 1294 in Roeselare en gaf in zijn testament één waarschuwing aan zijn opvolgers: «Vergeet nooit het meet-touw. Of neem het vergeten in beraad. Beide is goed, vergeten zonder beraad is dat wat de stad onthoudt.» Montfort eert Geoffroy nog — in de driehoekige Markt staat een granieten meet-touw als gedenkteken.