Het verhaal van Leentje Willems

Mei 1672: Leentje (32) werd in Kraków aangeklaagd voor heksenwerk (een buurman beweerde zij had zijn koe vergiftigd). Doodvonnis vermoedelijk binnen drie maanden. Leentje vluchtte met haar zoontje Jan (acht) en dochter Anna (vier) naar het westen. Doel: Oudewater. Zij hoorde over de heksenwaag van een Krakówse koopman die in Holland was geweest. Vier maanden lopend, deels rijden met behulpzame koetsiers, langs Praag, Berlijn, Hannover, Munster.

14 oktober 1672 kwam Leentje in Oudewater aan, uitgehongerd, drie kinderen (Anna had Jan’s drie maanden eerder verloren neef erbij geadopteerd uit Berlijn). Stadsraad Oudewater wist haar verhaal en weegde haar diezelfde dag. 49 kilo — voor een vrouw van haar lengte (1.65 m) ware gewicht. De stadsraad gaf haar de gezegelde verklaring «niet heks». Leentje besloot niet terug te lopen naar Polen. Zij vroeg in Oudewater om asiel; de stadsraad gaf haar één klein huis op de Markt en werk als wasvrouw. Leentje stierf in 1693 op haar drieenvijftigste in Oudewater. Jan (1664-1734) en Anna (1668-1741) groeiden op als Oudewaterse burgers. Hun nazaten leven in 2026 nog in Oudewater (de Willems-Heeswijck familie). Leentje’s gezegelde verklaring 1672 hangt in 2026 in het heksenwaag-museum als één van de meest aandoenlijke voorbeelden van wat Oudewater heeft gedaan.