De reuzen Hanneken en Bamberg

Hanneken en Bamberg werkten in 1421 als havenarbeiders in Dordrecht; zij konden samen een fluitschip van het water heffen voor reparatie. Op 17 november 1421 begon noord-westerwind. Op 18 november om vier uur ’s morgens scheurde de Wieldrechtse polderdijk door. Het water steeg twee meter per uur. Hanneken (de oudere) zei: «Het gat is twintig meter breed. Wij twee samen kunnen het houden tot de stad evacueert. Zes uur.» Zij liepen naar de breuk, gingen er met hun ruggen tegen liggen, één langs de noordzijde, één langs de zuid. Het water spoelde zes uur over hun hoofden. Dordrecht had tijd om te evacueren tot de Grote Kerk-toren.

Om tien uur ’s morgens kwamen de boeren niet terug om de reuzen af te lossen — iedereen vluchtte naar Dordrecht zelf. Hanneken zei: «Bamberg, we kunnen niet samen blijven. Een van ons moet doorgaan om Dordrecht na het water te helpen herbouwen. De andere blijft hier.» Bamberg was de jongere, drie minuten jonger. Hij zei: «Ik blijf. Ga jij.» Hanneken weende, ging weg, zwom de zes uur tot Dordrechtse stadsmuur. Bamberg bleef met zijn rug in het gat. Het water spoelde drie dagen door. Toen de wind draaide en het peil zakte, vond men Bamberg verdronken in het gat, met één hand het hout van de dijkpaal vasthouden, met de andere de oever. Hij had het gat met zijn lichaam gehouden tot de stroom stopte. Hanneken bouwde Dordrecht op — van 1422 tot 1453, eenendertig jaar — alleen, met zijn handen, hijsend wat geen normale man kon. Hij stierf in 1453, éénentachtig jaar oud, op de Grote Markt te Dordrecht. Hij liet één testament: «Bamberg ligt in het gat. Bamberg heeft Dordrecht niet zien herbouwen. Bamberg heeft Dordrecht door zijn dood mogelijk gemaakt. Vergeet hem niet.» In 2026 staat het standbeeld «Twee reuzen» op de Zeedijk; Hanneken is groter, Bamberg kleiner — want Bamberg ligt nog onder. De Dordtse traditie zegt: «Twee reuzen overleven niet samen een vloed. Een gaat verder, een blijft. Wie blijft, draagt de stad. Wie verder gaat, herbouwt haar. Beiden zijn nodig.»