De betoverde ezel

Boer Adriaan Vermeulen kocht de ezel voor 12 gulden, naam onbekend, leeftijd onbekend. Hij noemde hem Pelgrim. Pelgrim ploegde, droeg lasten, deed het werk van een paard voor de helft van de prijs. Adriaan was tevreden. In de derde nacht ontdekte Adriaan, opstaand om te plassen, dat in de stal niet een ezel maar een naakte man stond — ongeveer dertig jaar, donker haar, blauwe ogen. De man zag Adriaan, sprak: «Boer, vraag mij niets. Ga slapen. Ik ben morgen weer ezel.» Adriaan ging slapen. Bij dageraad was Pelgrim ezel.

Op de zevende nacht durfde Adriaan vragen. De man-die-Pelgrim-was zei: «Ik ben Christoffel Heeswijck, in 1808 in Den Bosch betoverd door een afgewezen heks die mijn moeder was. Ik werd tot ezel. Iedere nacht word ik een uur mens, om te ademen en te denken. Voor zonsopgang moet ik één ding doen om weer ezel te worden: ik moet een mens vergeven die mij in mijn ezel-leven onrecht heeft gedaan. Vandaag vergeef ik jou voor een te zware last drie weken geleden. Morgennacht zal ik vergeven wat morgen gebeurt. Ezel-zijn is dragen; mens-zijn is vergeven; betovering is leven van het ene op het ander.» Adriaan vroeg: «Wanneer eindigt de betovering?» Christoffel: «Wanneer ik op één nacht niets heb te vergeven. Ik heb in dertig nachten geen nacht gehad zonder iets te vergeven. Mijn moeder hield mij dat hopen.» Adriaan deed sindsdien zijn best Pelgrim niet te belasten. Acht maanden later, op een zachte septemberochtend, vond Adriaan in de stal niet de ezel maar Christoffel zelf, gekleed in eenvoudige boerenkleren, glimlachend. «Drie nachten zonder iets te vergeven. De betovering is voorbij.» Christoffel ging naar Den Bosch terug. Adriaan kreeg in compensatie van Christoffels bank-saldo 50 gulden, de doorlopende waarde van zijn vee verdubbeld. Pelgrim de ezel was vergeten; Christoffel Heeswijck werd boekhouder, trouwde, kreeg drie kinderen, en bezocht Adriaan elke kerstmis tot Adriaans dood in 1856.