Betje en haar sneeuwman

Op 14 december 1893 viel de eerste sneeuw. Betje, zes, ging naar buiten met haar wol-mantel en bouwde een sneeuwman: drie sneeuwballen op elkaar, twee houtskool-ogen, een wortel-neus, een stoere zilveren knoop voor de mond (van haar grootmoeders kostuum). Zij noemde hem Knol omdat zijn neus een knol was. Knol stond. Betje sprak met hem elke dag, gaf hem soep aan, vertelde hem schoolverhalen. Knol antwoordde nooit met woorden. Hij keek haar aan met zijn houtskool-ogen.

Op 22 januari 1894 begon het te dooien. Knol verloor één arm op de eerste dooidag. Betje huilde. Knol kromp twee dagen lang en in de avond van 24 januari was hij één kleine, zachte, smeltende hoop. Betje zat naast hem. Knol kon op zijn laatste avond één ding doen: zijn houtskool-oog viel in Betjes hand. Betje raapte het oog op. Het was nog warm van Knols laatste rest binnen-koude. Betje hield het oog haar hele leven in een leren beursje aan haar nek. Zij stierf in 1971 op haar vierentachtigste; de laatste woorden tegen haar achterkleinkind Sara waren: «In dit beursje is een houtskool-oog. Bewaar het. Het is van Knol, die in 1893 mij heeft geleerd dat liefde houden ook is liefde laten gaan. Knol heeft mij dat geleerd voor ik wist dat ik het moest leren. Daarom heb ik altijd gekend wat verlies is, en daarom is mijn leven licht geweest.» Sara heeft het oog nog. Sinds 1971 is Knol’s oog in een trommeltje in haar woonkamer. Sara is in 2026 zestig. Zij wacht op het juiste moment om het door te geven.