De meidoorn van Évron

Men vertelt dat in de zevende eeuw een pelgrim terugkeerde uit het Heilig Land, met in zijn reiszak een kostbare reliek: een druppel van de melk van de Maagd. De weg was lang, en op een avond, op de plek die Évron zou worden, hield hij halt om te slapen. Hij hing zijn zak aan de takken van een meidoorn, ging in de schaduw van de struik liggen en viel in slaap.

Bij zijn ontwaken had het wonder plaatsgevonden. In de nacht was de meidoorn bovenmatig gegroeid, zo hoog de hemel in dat de zak en de reliek onbereikbaar waren geworden. De pelgrim riep om hulp. Het nieuws bereikte Hadouin, bisschop van Le Mans, die met zijn geestelijken toesnelde.

De bisschop knielde en bad tot Onze-Lieve-Vrouw. Hij deed de gelofte, als de reliek hem werd teruggegeven, op deze plaats een heiligdom voor de Maagd op te richten. Toen boog de meidoorn zich langzaam, liet zijn takken zakken en legde de reiszak in de handen van Hadouin. De bisschop zag er een bevel van de hemel in. Zo, zegt de overlevering, ontstond Onze-Lieve-Vrouw van de Doorn, wiens naam de herinnering aan de struik en de reliek bewaart.

Achter de legende schuilt echte geschiedenis. De stichting van de abdij staat vermeld in het testament van de heilige Hadouin, bisschop van Le Mans, uit 642, dat haar talrijke domeinen toekent. Het verhaal van de pelgrim en de doorn werd in de negende eeuw opgetekend in de handelingen van de bisschoppen van Le Mans. Bevolkt door benedictijnen uit Saint-Vincent van Le Mans en La Couture werd de abdij al gauw een oord van bedevaart.

Verwoest tijdens de Bretoense en Normandische invallen verdween zij een tijdlang, om aan het einde van de tiende eeuw te herrijzen. Van die herstichting rest de crypte, in 1985 onder het koor teruggevonden, en het romaanse schip van de eerste traveën. De abdij werd toen de belangrijkste van de Bas-Maine, met meer dan twintig priorijen, en haar abt droeg de titel van heer en baron van Évron.

In 1482 onder het commendestelsel gekomen, geplunderd tijdens de godsdienstoorlogen en daarna versterkt, doorstond zij de eeuwen. Bij de Revolutie parochiekerk geworden, werd zij in 1941 tot basiliek verheven. Sinds 2014 huisvest het oude klooster de Gemeenschap Sint-Maarten, die de basiliek bedient en haar priesters opleidt.

Het gebouw vertelt zelf die lange geschiedenis. Het romaanse torenportaal uit de twaalfde eeuw, bij de godsdienstoorlogen bekroond met weergangen en kantelen, opent op een romaans schip uit de elfde eeuw. In de dertiende eeuw begonnen de monniken hun oude kerk te vervangen door een ruim gotisch koor, omgeven door een kooromgang en zeven strakke kranskapellen. Bij gebrek aan middelen bleef het werk onvoltooid: de basiliek is vandaag half romaans, half gotisch, een waar panorama van de middeleeuwse bouwkunst.

Aan de noordzijde opent zich de kapel Saint-Crépin, in de twaalfde eeuw gebouwd op de gelofte van een pelgrim uit Compostela, met gebroken bogen van arabo-byzantijnse inspiratie en muurschilderingen uit de dertiende eeuw. De grote torenspits, in 1606 boven de kruising opgetrokken, werd in 1901 afgebroken en gaf de basiliek haar afgeknotte silhouet.

De schat bewaart de herinneringen aan de legende. Men vereert er het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de Doorn, een Madonna met Kind uit eikenhout van de dertiende eeuw, versierd met zilverplaten en stenen. Het reliekschrijn van de melk van de Maagd, in 1516 herwerkt, herinnert aan de stichtingsreliek, terwijl een gebrandschilderd raam uit de veertiende eeuw en twee houten reliëfs nog het wonder van de pelgrim en de doorn verbeelden.