Rijm en Alijn

In het Gent van de veertiende eeuw bepaalden de gilden alles — wie mocht weven, wie mocht vollen, wie mocht verkopen en wie niet. De wevers waren rijk en machtig. De volders, die het laken bewerkten na het weven, waren minder rijk maar niet minder trots. Tussen die twee werelden leefde Godelieve, dochter van een welgestelde wever, en zij had het ongeluk mooi te zijn in een stad waar schoonheid geen zegen was maar een slagveld.

Twee jonge mannen wilden haar. Simon Rijm, een patricierszoon uit een weversfamilie, en Hendrik Alijn, een voller die schepen was geworden — een zeldzaamheid voor zijn gilde. Simon had geld en naam. Hendrik had ambitie en het vertrouwen van de stad. Godelieve koos Hendrik, en daarmee begon het onheil.

Simons vader had de verbintenis goedgekeurd. Simons gilde had de verbintenis verwacht. Dat een voller de bruid wegkaapte voor de neus van een wever was meer dan een persoonlijke vernedering — het was een belediging van de hele stand. Simon Rijm zweeg wekenlang. Toen, in het vroege voorjaar van 1354, handelde hij.

Met zijn broer Goswijn en acht volgelingen wachtte hij Hendrik Alijn op bij de Sint-Janskerk — het gebouw dat later de Sint-Baafskathedraal zou worden. Hendrik kwam uit de vespers, ongewapend, met zijn broer Zeger en een knecht aan zijn zijde. De aanval was kort en meedogenloos. Dolken flitsten in het schemerige portaal. Hendrik viel als eerste, geraakt in de borst. Zeger en de knecht probeerden te vluchten maar werden ingehaald. Alle drie stierven zij — Hendrik ter plekke, Zeger na enkele dagen, de knecht kort daarna.

De moord op kerkelijk terrein schokte heel Gent. Een schepen was vermoord, in het portaal van Gods huis, door mannen die geen recht hadden om het zwaard te voeren. Godelieve vluchtte naar het Groot Begijnhof en nam de sluier. Zij trouwde nooit.

Simon Rijm en Goswijn vluchtten de stad uit, maar de arm van de graaf van Vlaanderen reikte ver. In 1361 diende de familie Rijm een smeekschrift in bij de graaf, en in 1362 kwam het vonnis: genade, op voorwaarde dat de familie Rijm een hospitaal zou stichten voor de armen en zieken van Gent, en dat zij een eeuwigdurende rente zouden betalen aan de familie Alijn.

In 1363 opende het Kinderen Alijnshospitaal zijn deuren aan de Kraanlei. Achttien kleine woningen rond een binnenhof, met een laatgotische kapel aan de oostzijde en boven de poort een beeld van de heilige Catharina — de beschermheilige van de moeder van de vermoorde broers. De armen van Gent kregen een dak. De familie Rijm kreeg vergeving. De stad kreeg een gebouw dat er zeshonderd jaar later nog altijd staat.

Vandaag heet het het Huis van Alijn en is het een museum over het dagelijks leven in Gent. Bezoekers lopen door de kamertjes waar ooit zieken lagen, langs de kapel waar ooit voor hun zielen werd gebeden, over de binnenplaats waar ooit kinderen speelden die nergens anders terechtkon. De naam Alijn staat boven de poort. De naam Rijm is vergeten. Maar het verhaal herinnert eraan dat zelfs uit de ergste misdaad iets goeds kan groeien — als de straf goed genoeg is.