De Sikkelkat van Maasmechelen

Het was een stralende dag in midden-juli toen de vrouw van Maasmechelen naar het veld ging om spurrie te snijden. Deze bescheiden plant, met zijn fijne bladeren en kleine witte bloemen, werd veel gebruikt om vee mee te voeren of als kruid. Met haar sikkel in de ene hand en een mandje in de andere, liep zij de velden af die zich uitstrekten tot waar het oog reikt.

De zon was warm, de lucht stil. Het werk was eentonig maar noodzakelijk. Rij na rij sneed zij de spurrie af, haar handen sterk en vaardig van jaren werk in de grond. Zij was een hardwerkende vrouw, het soort dat geen moment verspilt, geen zweettuppel acht slaat en doorwerkt tot de taak volbracht is.

Maar iets verstoorde die dag. Steeds opnieuw, als de sikkel naar beneden ging, voelde zij weerstand. Niet van de plant — nee, iets anders was in de weg. Zij keek naar beneden en zag telkens hetzelfde: een kat, grijs en mager, die tussen haar voeten rondliep en onder haar sikkelbewegingen glipte. De kat leek zich niet bewust van het gevaar, noch van de waarschuwing die zou volgen.

De vrouw werd ongeduldig. Nog en nog bemoeilijkte die kat haar werk. Zij stopte even, zette haar handen op haar heupen en sprak scherp tegen het dier: ’Ga weg, beest! Weg uit mijn veld! Of ik zal je met deze sikkel raken!’ Haar stem was hard, waarschuwend. Anderen zouden de ernst van de dreiging hebben begrepen. Maar de kat — vreemd genoeg — trok zich niets aan van haar woorden.

De vrouw keerde zich af en ging verder met haar werk. De sikkel zwaaide opnieuw omhoog, klaar voor de volgende snede. Maar in dat moment glipte de kat plotseling onder het werktuig door, rechtstreeks onder de baan van het scherpe blad. De vrouw kon niet meer stoppen. De sikkel daalde neer en raakte het beest. Een scherpe snee, pijnlijk en bloederig, sneed door de flank van de kat.

De kat gilde van pijn, een ijzingwekkend geluid dat door de velden galmde. Toen verdween het dier in het struikgewas, gewond en hinkend, zijn grijze vacht bevlekt met bloed. De vrouw keek vol schuldgevoel toe, maar wat kon zij eraan doen? Zij had gewaarschuwd. Het dier had niet geluisterd. Zij keerde zich af en vervolgde haar werk, al voelde iets in haar hart — een onbestemde angst — dat dit niet voorbij was.

De volgende ochtend wekten geruchten het dorp. Iets vreemds was gebeurd. Een vrouw uit Maasmechelen — een vrouw van stand, gezien in de kerk, niet verdacht van onzedelijkheid — was die nacht ernstig gewond bevonden. Zij lag in haar bed met een diepe snee in haar flank, precies daar waar de kat was geraakt, en niemand kon uitleggen hoe zij die wonde had opgelopen.

Toen de dorpelingen dit hoorden — vooral toen zij verifieerden dat de wonde precies gelijk was aan de plaats waar de kat was snijden — begonnen zij te fluisteren. De priester werd geroepen, oude vrouwen wezen en spraken fluisterend. De kerkoudsten verzamelden zich in nerveuze groepjes. Want iedereen kende het verhaal, de waarschuwing die van geslacht op geslacht was doorgegeven: waar je wond toebrengt aan een heksendier — een beest dat de gedaante is van een mens — daar krijgt ook de menselijke vorm dezelfde wonde.

De feiten spraken voor zich. De vrouw was geen gewone vrouw. Zij had zich veranderd in een kat, was naar de velden gegaan met duistere bedoelingen, en was getroffen door de sikkel. Nu lag zij in haar bed met het bewijs van haar schuld geschreven in haar vlees.

Wat daarna gebeurde, wordt verschillend verteld in Maasmechelen. Sommigen zeggen dat de vrouw werd beschuldigd en ter verantwoording geroepen. Anderen fluisteren dat zij zelf haar geheim bekende, bevallen onder het gewicht van haar ontdekte waarheid. Nog anderen zeggen dat zij eenvoudig uit het dorp verdween, her en der in de nacht, en nimmer meer werd gezien.

Maar het verhaal zelf — het verhaal van de sikkelkat — verdween niet. Het bleef hangen in Maasmechelen zoals mist over de Maas. Generaties lang werd het doorgegeven als waarschuwing: dat sommige dorpsbewoners niet waren wie zij zich voordeden. Dat onder de huid van mens zich het hart van beest kon verbergen. Dat verwonding aan het dier en verwonding aan de vrouw dezelfde waren, omdat zij dezelfde ziel droegen.

Tot op de dag van vandaag herinneren de velden van Maasmechelen zich dat verhaal. In de zomer, als de spurrie groeit en de sikkels glanzen in het licht, fluisteren ouders nog steeds tegen hun kinderen: ’Let op wat je doet in het veld. Want je weet nooit welk beest onder je voeten loopt, en welke gedaante het werkelijk heeft.’ Want in Limburg weet men: de waarheid van een ding ligt niet altijd in hetgeen wat je ziet.