Bokkenrijders in Postel

In de donkerste jaren van de achttiende eeuw, toen de Kempen nog een woest en dunbevolkt land waren, trok een bende door de nacht die de mensen de stuipen op het lijf joeg. Zij noemden zichzelf de bokkenrijders — mannen die beweerden op vliegende bokken door de lucht te rijden, geschonken door de duivel in ruil voor hun ziel. Of dat waar was, wist niemand. Maar wat iedereen wist, was dat zij kwamen als de maan verdween, en dat zij namen wat niet van hen was.

Hun leider was Hugo van de Loonse Duinen, een man wiens naam alleen al volstond om deuren te vergrendelen en kinderen naar bed te jagen. Hugo was geen gewone dief. Hij was slim, meedogenloos en — zo ging het verhaal — beschermd door duistere krachten. Wie hem verraadde, trof ongeluk. Wie hem tegenhield, verdween.

De bokkenrijders sloegen toe in Limburg, in de Voerstreek, in het land van Herve. Maar Hugo had zijn oog laten vallen op een rijkere prooi: de abdij van Postel, waar de norbertijnen al zeshonderd jaar hun schatten bewaarden achter dikke muren.

Op een nacht zonder maan kwamen zij — twintig man sterk, met zwartgemaakte gezichten en zakken over hun schouders. De abdij lag er stil bij. De monniken sliepen na de completen, het laatste gebed van de dag. Alleen broeder Ambrosius was nog wakker, een oude man die bij het licht van een kaars in de scriptorium zat te schrijven.

Hugo sloeg de poort in met een balk. Zijn mannen stroomden de binnenplaats op als ratten uit een riool. Zij braken de sacristie open, grepen de zilveren kandelaars, de vergulde kelken, het geld uit de offerkist. Een van hen rukte het tabernakel van de muur en smeet het op de grond. De hosties rolden over de stenen vloer.

Broeder Ambrosius rende naar de kerk toen hij het lawaai hoorde. Wat hij zag, deed hem stilstaan in de deuropening: mannen als duivels, met zilver in hun armen en godslastering op hun lippen. De oude monnik hief zijn hand en sprak met een stem die vaster klonk dan zijn benen konden dragen: ’Wat gij hier steelt, zal u zwaarder wegen dan lood. En wie heilige grond schendt, draagt de vloek tot in zijn graf.’

Hugo lachte. Hij duwde de monnik opzij en liep de nacht in met zijn buit.

Maar de woorden van broeder Ambrosius bleken zwaarder dan Hugo had gedacht. In de weken na de overval begon het mis te gaan. Een van zijn mannen viel van zijn paard en brak zijn nek. Een ander werd verraden door zijn eigen vrouw en opgepakt. Het gestolen zilver bleek onverkoopbaar — elke heler die het aanraakte, werd ziek of verloor zijn verstand.

Hugo zelf werd achtervolgd door nachtmerries waarin een vrouw in het zwart hem aanstaarde met ogen als gloeiende kolen. Zij sprak geen woord, maar wees alleen naar de grond onder zijn voeten. Overal waar hij liep, voelde hij de aarde trillen, alsof iets onder hem probeerde naar boven te komen.

De bokkenrijders vielen uiteen. Sommigen werden gevangen en terechtgesteld — tussen 1743 en 1796 stierven meer dan vierhonderd mannen aan de galg, velen op grond van bekentenissen die onder foltering waren afgedwongen. Hugo verdween. Sommigen zeggen dat hij vluchtte naar het zuiden. Anderen beweren dat de aarde hem op een nacht heeft opgeslokt, precies op de plek waar hij de buit van Postel had begraven.

De abdij werd hersteld. De monniken baden voor de zielen van de dieven, zoals monniken dat doen. En in de Kempen vertelt men nog steeds dat je op maanloze nachten, als de wind door de hei blaast, het geluid kunt horen van hoeven op wolken — de bokkenrijders, voor eeuwig rijdend, voor eeuwig vervloekt.